Tüm dünyada olduğu kadar Türkiye’de de bir fenomene dönüşmüş, milyonların sosyal paylaşım sitesi Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg ve arkadaşlarının öyküsü.
2003 yılının Ekim ayında alkollü bir gece, kız arkadaşından yeni ayrılmış olan Mark, üniversitenin bilgisayarlarına sızarak, kampustaki tüm kadınlarla ilgili bilgilerden oluşan bir veri tabanını içeren bir site yaratır, ardından yan yana iki fotoğraf koyarak kullanıcılardan hangisinin “daha çekici” olduğunu seçmesini ister.
Sitenin adını Facemash koyar; site bir anda virüs gibi etrafa yayılarak tüm Harvard sistemini çökertir ve görünürdeki kadın düşmanlığıyla kampusta tartışma yaratır; Mark, Facemash’ı yaratarak kasıtlı olarak güvenliği, telif hakları yasasını ve özel hayatı ihlal etmekle suçlanır. Tam o anda, Facebook’un altyapısını oluşturan iskelet ortaya çıkmıştır. Kısa süre sonra, Mark Harvard’da bir ekrandan diğerine , Ivy League üzerinden Silikon Vadisi’ne ve tüm dünyaya bir yangın misali sıçrayacak olan thefacebook.com sitesini oluşturur. Ama yaratım sürecinin karmaşasında, her şeyin nasıl gerçekleştiği, içinde bulunduğumuz yüzyılın en orijinal fikirlerinden biri olduğu açık olan bu şeyde kimlerin isminin anılması gerektiği konusunda hararetli bir mücadele doğar. Bu mücadele, dostların arasını açacak ve yasal yollara başvurmaya kadar uzanacaktır.
Bir pazar akşamı özellikle Fenerbahçe - Galatasaray maçının oynandığı saatlerde izlemek için oldukça ideal bir filmdi. Büyük keyif alarak izledim mutlaka izlemenizi öneririm.
]]>
Merhaba Arkadaşlar, kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bir önceki yazımızı temel mimari katmanlarına kısaca değinmiştik. Bu yazımızda bir uygulama için mimari hazırlarken hangi parameterelere bakmamız gerektiğini nelere dikkat edilmesi gerektiğine değineceğiz.
Konuya girmeden önce size bir sunumda karşılaştığım Sarah Winchester House'dan
bahsetmek istiyorum. Evin hikayesi oldukça ilginç. Hikayesi kadar evin yapısı ve
yapılış şeklide bir o kadar ilginç. Asıl dikkatinizi çekmek istediğim bir nokta
evin mimarisi; Evdeki pek çok oda sonradan yapılmış. Evde
160 oda ve 4 kat (Onun en güzel döneminde evin, 7 katı vardı!) 6 mutfak, 40 yatak
odası, 19 baca, 40 merdiven, 47 şömine, 52 tepe penceresi, 950 kapı, 3 asansör,
2 balo salonu ve 10 000 pencereyle! Hiçbir Mimari detaya dikkat edilmeden
sonradan eklenmiş. Hiçbir mimari detay dikkate alınmadan sonradan ilavelerde bu
hale gelmiş bir yapı. Eğer uygulamalarımızı bir
önceki yazımda bahsettiğim gibi bazı temel prensipler doğrultusunda geliştirmediğimiz
taktirde uygulamarımızın mimarisi bu evin olmayan mimarisinden farksız olacaktır.
Mimaride modern yaklaşım tasarımın mimar ve developer için ihtayaç duyduğu
her şeyi bilmediğini ve geliştirecek olduğunu farz eder. Yani mimaride developer tarafından kullanılacak her nesne mimar tarafından en az bir sınıf türetilmiş
olmalıdır. Böylelikle developer uygulamayı mimar tarafından geliştirilen freamwork
üzerinden geliştirme noktasına gelir.
Örneğin; Tip dönüşümü konusuna bakıldığında bir tipi başka bir tipe dönüştürmenin pek çok yolu vardır. Parse,Convert, pointer gibi.. Fakat developer ın bu özelliklerden hangisini kullanacağına karar vermeden mimar tarafından geliştirilmiş Core Custom Convert methodunu kullanması istenmelidir. Tip dönüşümde hangi tipin hangi tipe nasıl dönüştürüleceği bu Facade methodun arkasında karar verilmelidir.
Bunun gibi tüm katmanlarda mimar - developer'ı geliştirdiği yapılarla
sarmalamalıdır. Böylelikle
uygulama mimarisi üzerinde tam kontrol sağlanır. Developer ın temel görevi mimar
tarafından geliştirilmiş yapıları kullanarak Uygulamayı geliştirmektir. Böylelikle
Uygulama .NET Framework üzerine inşa edilmiş şirket Framework'ü üzerinde yapılacaktır.
Open Closed Prensibi :
Şirketin uygulamanın üst versionlarında yapacağı teknolojik politika değişiklikleri
min. kodlama maliyeti ile Uygulamaya aktarılabilir. Uygulama ile Şirket Framework'ü
(kod geliştirme kültürü) arasında gevşek bağlılık olacağı için de politik değişiklikler
şirket Framework'ü üzerinde yapıldığında Uygulama tarafında bir geliştirme ihtiyacı
duyurmamalıdır.
Bu Prensipbe Open-Close diyoruz.(Gelişime
açık ama değişime kapalı)
Geliştirdiğiniz mimari üzerinde kullanılmakta olan bir method un dönüş tipi ve parametrelerin
tipleri ve sayıları üzerinde asla değişikliğe gitmemelisiniz. İhtiyacınız bunu gerektiriyorsa
mu method un aşırı yüklenmiş bir versionun geliştirmeniz önerilir. Böylelikle yeni
version yapınızda eski versionunuzu destekleyerek yeni version bir sürüm
çıkartmış olursunuz.
Data Access Layer'ınızın ilk versionunda sadece string SQL kullanmış olabilirsiniz.
2.0 Versionun da aynı method un farklı parametre tiplerinde genişletmek mümkündür.
Alt version katmanınızla etkileşen diğer katmanlarınız budan etkilenmeyecektir.
Uygulama geliştirme safhasında hangi işlemin Mimariye hangi işlemin Uygulamaya ait olduğunu ayırt etmenin basit bir yolu vardır. Bir şirketin aynı anda birden farklı 2 ürün geliştirdiğini varsayalım. Bu ürünlerin ortak parçaları (değişmeyen parçaları) mimarinin bir parçası değişen parçaları da Uygulamaya özgü parçalarıdır. Hemen bir örnekle açıklayalım; Örneğin bir uygulamada Konfigrasyon verisi okumak yada veritabanında bir işlem yapmak Uygulamanın değil mimarinin görevidir. Mimar bu işlemi yapacak olan standar methodları ve tipleri geliştirerek developer a sunar. Developer bu tipleri ve methodları kullanarak konfigrasyon verisini elde eder yada veritabanında işlemini yapar. Fakat developer konfigrasyon verisini nerden okuduğunu yada hangi veritabanına eriştiğini eriştiği veritabanının tipini versionunu bilmez. İhtiyacı olan veriyi elde etmek için optimum standartlıkta bir talepte bulunur. Böylelikle mimarın geliştirmiş olduğu bu yapılar ürün tipi değişse bile değişmeden kullanılacaktır.
Aşağıdaki UML şemasında bunun bir örneğini görmektesiniz.
Temel Tasarım Prensipleri;
1- Separation of Concerns (İlişkilerin Ayrılması) : Uygulamanızı
mümkün olduğunca küçük fonksiyon parçalarına ve fonksiyon kümelerine bölmelisiniz.
Burda önemli olan faktör uygulamadaki tüm bağlantı noktalarında yüksek uyum
ve gevşek bağlılıkta minimizasyona ulaşmaktır.Ancak fonksiyonların ayrılmasındaki
yanlış sınırlar sonucun yüksek uyum ve karmışıklık arasındaki özellik hatta özellik
içinde içerdiği işlevler içinde anlamlı bir biçimde örtüşmemelerini sağlamalıdır.
2-
Single Responsibility (Tekil Sorumluluk): Her komponent
yada modül yanlızca bir tek spesifik görev yada fonksiyonellikten yada fonksiyonellik
kümesinden sorumlu olmaldır.
3- Princible of Least Knowledge (Min Bilinirlik Prensibi):
Uygulama katmanların birbiri ile etkileşirken birbirleri hakkında mümkün olduğunca
az bilgi ve ilgi bütünlüğü ile etkileşmeleri ger
eklidir. Bu amaçlar çoğunlukla facade methodlar ve Interfaceler kullanılır.
| Önemli olan log mekanizmasında logu yazan mekanizma ile logun içeriğini sağlayan mekanizma tek bir methodla etkileşip bilgi alışverişini sağlamalıdır. Loglama yöntemi ne kadar değişirse değişsin. Bu alışverişi sağlayan method bu değişimden asla etkilenmemelidir. |
4- Don't Repeat Yourself (DRY) (Kendini Tekrar Etmeme): Aynı görevi icra eden birden fazla yapı yada component olmamalıdır.
| Abstract bir Class dan türeyen 2 class üzerinde abstract class da geliştirilmemiş bir fonksiyon ihtiyacı varsa bu iki class içerisinde de yazılmamalı yazılan fonksiyon abstract class a indirilmelidir. |
5- Minimize upfront design (Açık Tasarımın Minimize edilmesi): Bazı durumlarda uygulamanın ön kısmında hemen UI kısmında tüm kodunuzu yazarak uygulamanızı geliştirirsiniz. Bu durumda geliştirme maliyetinin yüksek ve hata riskinin fazla olması kaçınılmazdır. ( Bu yönteme günümüzde buton altı programcılıkda diyorlar.) Bir başka durumda da özellikle Agile (Çevik) geliştirme süreçleri için ön katmanlarda geniş geliştirmeleri önlemelisiniz. Eğer uygulama gereksinimleriniz belirsiz yada tasarımınız zaman içerisinde sürekli değişebiliyorsa, ön tarafta geniş tasarım oldukça efor ve maliyet gerektiren bir süreç olacaktır. Anahtar ilkemiz parçala ve yönet olmalıdır.
Bir uygulama yada sistem geliştirirken mimari manzara karmaşıklığın farklı katmanlara doğru daha miminize edilmesi üzerine olmasıdır. Örneğin Kullanıcı arayüzü, iş katmanı ve veri erişimi görev ve sorumlulukları birbirinden bütünüyle ayrılmalıdır. Her parça ( Katman yada Component) sadece kendi görevine odaklanmalı ve farklı katmanların görev yada sorumluluğu içermemelidir. UI kesinlikle direk veri kaynağına (Veritabanına, dosyaya, konfigrasyon verisine ) erişmemelidir.
Tüm bu ilkeler bize daha yönetilebilir , kolay kurulabilen, hızlı test edilebilien ve min özelleştirme maliyeti ile sunulabilen ürünler uygulamalar geliştirmemize yardımcı olacaktır.
Bir sonraki yazımızda Uygulama Uygulama Tipine , Kurulum Stratejilerine ve diğer
yardımcı parçaların tasarlanmasına nasıl karar verilmesi gerektiği konuları üzerinde
duracağız. Her türlü sorularınızı mail adresim aracılığı ile paylaşabilirsiniz.
Görüşmek üzere.
Tarık Gökhan Kızılırmak
tarikgokhan@gmail.com
İlk Sorumuzla işe başlayalım o halde; “Mimari nedir?” bu sorunun yeryüzünde pek çok cevabı vardır elbette ancak yazılım geliştirme senaryoları için en uygun olanı sanırım;
“Bir şeyin çalışmasını sağlayan sistemik, yapısal ve düzenli prensipler oluşturulması –- berrak olduğu için bilgilendiren bir ürünün, ya da fikrin, ya da politikanın itinalı üretimi (Richard Saul Wurman).”
Gerçekten de bir yapı tasarlanırken bu yapıyı oluşturan parçalar ve bunlar arasındaki uyum, yapı içerisindeki her parçanın görevini en iyi şekilde icra etmesi bütününü oluşturan mimarinin başarılı olması açısından oldukça önemlidir.
Günümüzde mimari kavramı yazılım sektörü için oldukça önem kazandı. Geliştirilen uygulamalar ve uygulamalar arası etkileşim büyüdükçe yazılan uygulamaların bazı temel prensipler doğrultusunda geliştirilmesi ihtiyacı doğdu. Projeler büyüdükçe yazılan kodun kalitesini yönetmek oldukça önemli bir sorun haline geldi. Aslında burada mevzu bahis olan sadece kalite de değil; Kalite, Güvenlik, Yönetilebilirlik, Değiştirilebilirlik ve performans kavramları çalışan uygulamalarda vazgeçilmez parametrelerdir.
Bahsettiğim parametreleri yönetmek için tüm yazılımcılarınızı aynı ve üst seviye bilgi ve beceri sahibi olmasını beklemek proje maliyetleri açısından oldukça negatif bir yaklaşım olacaktır. Ayrıca tüm yazılımcılarınızın aynı yazılım prensiplerini kullanarak yazılım geliştirmeye zorlamakta ve bunu denetlemekte oldukça güçtür.
| Güvenlikle ilgili bir örnek vermek gerekirse; geliştirdiğiniz bir web uygulamasında yazılımcılarınızdan her Web Page in Load ında kullanıcının o sayfaya yetkili olup olmadığını kontrol eden kodu yazmasını beklemek ve bunu denetlemek oldukça zordur. Bunu uygulamanızın mimarisinde çözümlüyor ve Web Page düzeyinde kod yazan bir geliştiriciye bu sorumluluğu bırakmıyor olmanız beklenir. |
Yazılım şirketleri açısından kaliteli ürün geliştirmek, geliştirilen ürünün pek çok farklı ihtiyaca sahip müşteriye en az özelleştirme maliyeti ile satılması oldukça önem kazanmaktadır.
Kilit noktamız farklı bilgi seviyesindeki yazılımcıları aynı projede çalıştırırken temel yazılım geliştirme prensiplerimizden vazgeçmemektir.
Günümüzde rekabetçi piyasa koşullarında bahsettiğim parametreler ışığında kod yazma ve hızlı ürün geliştirme ihtiyacının karşılanması amacıyla şirketlerin kendi kod yazma kültürlerini ve kendi kütüphanelerini geliştirmektedir.
Mimarinin Amacı Nedir?
Mimarinin amacı, uygulamanın yapısını etkileyen ihtiyaçları karşılamaktır.
Bir mimar, tasarımla ilgili kararları verirken, parçalar arasında doğal etkileşimi düşünmelidir. Etikileşim kullanıcı, sistem, ve iş isteklerine hitap etmeyi gerektirir. Talep edilen iş istekleri ile teknik ihtiyaçlar birbirinden ayrılmış olmalıdır. Geliştirdiğiniz mimaride iş istekleri değişiyor ama teknik ihtiyaçlarınızı karşılayan katmanlar değişmiyorsa başarılı bir altyapı geliştirilmiş olduğu söylenebilir.
Prensip; Uygulamanın değişen parçaları ile sabit parçalarını birbirinden ayrılmalı ve değişmeyen parça tekrar kullanılabilir şekilde tasarlanmalı mimariye bırakılmalıdır.
Temel Mimari İlkeleri:
Aşağıdaki Referans Mimari veri güdümlü bir uygulamanın olmazsa olmaz parçalarını içermektedir.
Referans Yazılım Mimarisi temel olarak 5 ana parçadan oluşmaktadır.
1- Presentation Layer
2- Services Layer
3- Business Layer
4- Data Layer
5- Cross – Cutting Konsept
Bu parçaların her biri ayrı birer makale konusu fakat bunları birer cümleyle özetleyelim.
1- Presentation Layer : Kısaca uygulama önyüzü olarak ifade edebiliriz. Kullandığımız bir Web Uygulaması yada Silverlight , Windows ,WPF uygulamaları Mobile uygulamalar raporlama çıktıların tamamı Presentation Layer dır. Kısaca Presentation Layer kullanıcı ile etkileşen önyüzdür.
2- Services Layer : Yapılan işlemlerin çıktılarını dış dünyaya ve Presentation layer a açtığımız servislerdir. .NET 3.x ile gelen WCF altyapısı sayesinde tam manasıyla SOA ( Services Orientede Architecture- Kavramın içerisini ilerleyen yaı) ‘ a uygun bir servis katmanı oluşturabiliyoruz.
|
Soru: Servis Katmanının uygulamamıza katacağı yetenek nedir ? Neden mimarimde Presentation
Layer ile etkileşim kurmak için Servis katmanını kullanmalıyım?
Cevap: Günümüzde yazılım geliştirme ve uygulama stratejilerinde uygulamaların birbirleri ile etkileşim ve bir sistemi kullanabilmek için ekranlara bağlı olmama ihtiyacı doğmuştur. Bu nedenle modern yazılım mimarilerinde Ekranlar (Presentation Layer) Servisler üzerinden uygulama ile iletişim kurması öngörülmektedir. Böylelikler her ekranın işlevini yapabilecek bir servisin varlığı da mümkün olacaktır. |
3-Business Layer: Geliştirilen Uygulamanın Beynidir. Data Layerdan gelen veriler Uygulamanın Core Business yapısı tarafından yorumlanarak Services Layer yardımıyla Presentation Layer da son kullanıcıya sunulur. Tüm kritik algoritmalar bu yapı üzerinde barındırılır.
4-Data Layer: Geliştirilen uygulamanın kalbidir. İnsan vücudu için kan ne kadar önemli ise bir uygulama için veri aynı şeyi ifade eder. Data Layerin görevi Business layerdan gelen veriyi veritabanına kaydetmek, veritabanından yapılan sorgulamanın sonucunu da Business Layer a aktarmaktır.
5-Cross – Cutting Konsept: Konfigrasyon , Sisteme giriş doğrulama ve yetkilendirme işlemlerinin yapıldığı, istisnaların yönetildiği, Loglama işlemlerinin yapıldığı katmanlar bütünüdür. Cross Cutting Konsept birden fazla katmandan oluşmaktadır.
Bunlar ;
- Authentication
- Authorization
- Configration Management
- Operational Management
- Comminication
- Exception Management
- Logging and Insturmentation
- State Management
- Validation katmanlarıdır.
Belirttiğim bu parçaların her biri üzerinde 1-2 makale yazabileceğimiz derinlikte inceleyeceğiz. Bu makaleyi Yazılım mimarilerine giriş şeklinde ele aldım ancak girişi henüz tamamlamadık. Bir sonraki yazımda temel yazılım prensipleri ile ilgili önemli noktaları açmaya devam edeceğiz. .Her Konuda Görüş ve önerilerinizi mail atabilirsiniz. Görüşmek üzere.
Tarık Gökhan Kızılırmak
tarikgokhan@gmail.com ]]>
1-Bir XML Dosyası Oluşturmak:
Bir XML Dosyası verinin Kendisidir. Bu nedenle verinin bir kabuk yapısı olmalıdır. Bir Notepad dosyası açarak içine bu kısmı kopyalayın. Biz üç veri grubunu XML dosyamızda saklayacağız. Personel Sicil Numarası-Adı soyadı-Görevi Şeklinde olacak.
xml version="1.0"
encoding="utf-8" ?>
<isciler>
isciler>
İsterseniz okumaya yada yazmaya geçmeden önce Bir Form tararımı yapalım. Formu Aşağıdaki gibi düzenleyiniz
2- XML Dosyalarına Veri Yazmak:
İster XML dosyasından veri okuyun. ister yazın XML dosyasının fiziksel varlığını algılayan ve diğer metotları ve işlemleri kendi üzerinden olusturan nesnemiz XMLDocument nesnesidir. Şimdi VB.NET dilini kullanarak Yaz adında bir prosedür oluşturacağız.
Public Sub Yaz()Dim doc As New XmlDocument
doc.Load("C:\XMLFile1.xml")
Dim isci As XmlElement = doc.CreateElement("isci")
isci.SetAttribute("sicil", Val(TextBox1.Text))
Dim ad As XmlNode = doc.CreateNode("element", "ad", "")
ad.InnerText = TextBox2.Text
isci.AppendChild(ad)
Dim gorev As XmlNode = doc.CreateNode("element", "gorev", "")
gorev.InnerText = TextBox3.Text
isci.AppendChild(gorev)
doc.DocumentElement.AppendChild(isci)
doc.Save("C:\XMLFile1.xml")
End Sub
Bu Prosedürü C# ile yazmak istersek aşağıdaki kodları incelemenizi tavsiye ederim.
public
void yaz(){
this.ListView1.Items.Clear();
XmlDocument doc=new XmlDocument();
doc.Load("C:\\XMLFile1.xml");
XmlElement isci=doc.CreateElement("isci");
isci.SetAttribute("sicil",TextBox1.Text);
XmlNode ad=doc.CreateElement("element","ad","");
ad.InnerText=TextBox2.Text;
isci.AppendChild(ad);
XmlNode gorev=doc.CreateElement("element","gorev","");
gorev.InnerText=TextBox2.Text;
isci.AppendChild(gorev);
doc.DocumentElement.AppendChild(isci);
doc.Save("C:\\XMLFile1.xml");
this.yukle();
}
Yukarıda bu işin oluşunda kilit rol oynayan nesneler var öncelikle bu nesneleri size bir tablo halinde tanıtmak istiyorum.
| Nesne Adı | Üretildiği Nesne | Görevi |
| XmlDocument | XML Dosyasıyla ilgili fiziksel bağlantıyı kurar ve üzerinde işlem yapılacak diğer nesneleri oluşturur. Bir nevi Connection nesnesine benzetilebilir. Ancak Connection nesnesinden çok daha farklı çalışır. Bağlantıdan çok daha fazla iş yapar. | |
| XmlNodeList | XML üzerindeki Veri Yapılarını Listeler | |
| XmlElement |
XmlDocument CreateElement |
Yeni bir Veri Yapısı (Satır oluşturur) |
| XmlNode |
XmlDocument CreateNode |
Yeni bir alt veri Yapısı (Satıra ait Sütun Oluşturur.) |
İlk Olarak XML dosyamızın
Yolu bulunuyor dosya açılıyor. Sonrasında Yeni bir XmlElement
Oluşturuluyor. SetAttribute Yöntemiyle
3- XML Dosyalarından Veri Okumak:
XML Dosyasından veri okumak için VB.NET ile aşağıdaki
Public
Sub yukle()ListView1.Items.Clear()
Dim s As String
Dim doc As New XmlDocumentdoc.Load("C:\XMLFile1.xml")
Dim liste As XmlNodeList = doc.GetElementsByTagName("isci")
Dim isci As XmlNode = doc.CreateElement("isci")
For Each isci In liste
Dim x As Integer
x = Val(ListView1.Items.Count)
Dim sicil As String = isci.Attributes("sicil").Value
Dim ad As String = isci("ad").FirstChild.Value
Dim gorev As String = isci("gorev").FirstChild.Value
ListView1.Items.Add(sicil)
ListView1.Items(x).SubItems.Add(ad)
ListView1.Items(x).SubItems.Add(gorev)
Next
End SubBu Prosedürü C# ile yazarsak:
public
void yukle(){
ListView1.Items.Clear();
XmlDocument doc=new XmlDocument();
doc.Load("C:\\XMLFile1.xml");
XmlNodeList liste=doc.GetElementsByTagName("isci");
for(int
i=0;i { &
nbsp;
ListView1.Items.Add(liste.Item(i).Attributes["sicil"].Value); &
nbsp;
ListView1.Items[ListView1.Items.Count-1].SubItems.Add(liste.Item(i)["ad"].FirstChild.Value); &
nbsp;
ListView1.Items[ListView1.Items.Count-1].SubItems.Add(liste.Item(i)["gorev"].FirstChild.Value); } } Bu Yazımızda salt bir XML dosyasından veri okuyup yazmayı inceledik
XML konusundaki bir sonraki yazımızda XML verilerini Dataset
içerisinde şekillendirmek ve XML ile Dataset üzerinden veri okumak
üzerine olacak.Her Konuda Görüş ve önerilerinizi beklediğim bir mail
adresim var. Tarık Gökhan Kızılırmak
tarikgokhan@hotmail.com
Windows işletim sistemi içinde birçok nesneye veya özelliğe VB .NET dili ile ulaşmamız henüz mümkün değildir. Burada dikkat ederseniz "henüz" diyorum çünkü VB Dilinin gelişim süreci içerisindeki değişikliklere bakıldığında bu dilin zamanla etkin bir Windows tabanlı uygulama dili olacağı muhtemeldir. VB. NET dili elbetteki bir Windows tabanlı programlama dilidir. Ancak bu dil henüz Windows üzerindeki hakimiyetini tam anlamıyla kuramamıştır. Böyle eksik kalınan noktada Windows üzerinde C türevli dillerle yazılmış bazı fonksiyonların kullanımı devreye girer ki bizde bunlara API (Application Programmer Interface- Uygulama Programı Arabirimi) diyoruz. Ancak bir noktanın özellikle dikkatini çekmek istiyorum. VB 6.0 ile yapılabilecek işlemler oldukça sınırlı idi ve Windows un alt fonksiyonlarına ulaşamıyordu. Ama .NET ile gelen evrim ile dildeki sınırlılıklar biraz olsun azaldı. Bu nedenle size tavsiyem VB:NET içindeki bir fonksiyon yada yordam ile yapabileceğiniz bir işlemi API kullanıp tanımlayarak yapmayınız bu performans konusundan veriminizi etkiler. Ayrıca dil bütünlüğü ve veri erişimi gibi konularda bu tür bir kullanım ciddi sıkıntılar doğurur.
Bu kadar teorik bilgiden sonra asıl işimiz olan Kod yazmaya ve uygulama geliştirmeye dönelim. Bir API yada DLL VB.NET içinde dış assembly olarak algılanır ve standar bir tanımlama bloğu içinde "Imports" anahtar kelimesi ile tanımlanır.
Eğer Kullanacağınız bir fonksiyon ise:
Örneğin User32.DLL içindeki bir Beep
Fonksiyonunu tanımlayıp kullanalım Önce Proje içine Bir Class ekleyelim ve adını
API olarak düzenleyelim. Class Kodu Aşağıdaki şekilde düzenlenir. Dış assembly
için
[Public|Private] Declare Sub "Yordam Adı" (Yordamın argümanları)
| Imports
System. Imports System.Runtime.InteropServicesPublic Class APIEnd Sub End Class
|
Daha sonra Form1 içindeki bir buton yerleştirelim. Kodu aşağıdaki gibi düzenleyelim.
|
Private
Sub Button1_Click(ByVal
sender As System.Object, ByVal e
As System.EventArgs) Handles Button2.Click Dim i, j As Integer i = 100 j = 20 API.Beep(i, j) Next Next End Sub |
Şimdi butona basalım bakalım neler olacak. Bu sadece basit bir örnekti isterseniz gelişmiş uygulamalar da yapabilirsiniz. Örneğin Disk bilgilerinizi öğrenebilirsiniz. Form üzerine İki "textbox" koyalım. Şimdi Textbox1 in adını Diskname olarak değiştirelim. Diğeride info olsun. Gerekli Kodu düzenleyelim. Class içine aktarılacak kodu yazalım.
| Imports
System Imports System.Runtime.InteropServicesPublic Class API Public Declare Function GetDiskFreeSpace Lib "kernel32" _Alias "GetDiskFreeSpaceA" (ByVal diskadı As String, _ ByRef seektordebosalan As Integer, _ ByRef sektordekibytemiktari As Integer, _ ByRef bosalannumarası As Integer, _ ByRef Freespace As Integer) As Integer End Class |
Burada değişkenleri Türkçe anlam çağrıştıran değişkenler tanımladım ki hangi değişken ne işe yarıyor daha anlaşılır olsun. Şimdide Form İçindeki kodu yazalım.
| Public
Class Form1 Inherits System.Windows.Forms.Form Private Sub Button1_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles Button1.ClickDim diskadı As String Dim bosalan As Integer Dim sektoralanı As Integer Dim bosalanno As Integer Dim freespace As Integerdiskadı = Diskname.Text + ":\" API.GetDiskFreeSpace(diskadı, bosalan, sektoralanı, bosalanno, freespace) Info.Text = freespace.ToString End Sub End Class |
Bu kodları derlediğimizde Bakalım neler Oluyor
A sürücüsünde disk olmadığından 0 yazıyor. Şimdide C:\ sürücüsüne bakalım.
Şimdide D:\ sürücüsünün İçeriğine Bakalım....
Burada D:\ sürücüsünün içeriğini açıkça görebiliyorsunuz. Şimdilik bu kadar bana ulaşabileceğiniz. görüşlerinizi yazabileceğiniz. Bir mail adresim var. Görüşlerinizi benimle paylaşırsanız sevinirim. Hatırlatmak istediğim bir şey var ki her şey iyi yada kötü eleştirilerle bir noktaya gelir.
Tarık Gökhan Kızılırmak
tarikgokhan@hotmail.com
Nesneye yönelik Programlama dilleri hakkında hiçbir bilgisi olmayan okuyucularımız için nesneye yönelik programlama hakkında biraz bilgi vermek istiyorum. Nesneye yönelik programlamada her şey bir nesnedir. Yani bir nesnenin temel varlıklarını bulundurur. Bir nesnenin olması gereken üç önemli argümanı şunlardır.
1- Bir Nesnenin Özellikleri vardır.
2- Bir nesnenin metotları vardır
3- Bir nesnenin olayları vardır.
Örneğin bir form bir nesnedir. Bu nesnenin özellikleri metotları ve olayları vardır. Nesneler VB.NET içinde görsel nesnelerde olabilir. Sanal olarak kodlarla temsil edilen nesneler de olabilir.
Nesneye yönelik programlamanın bir diğer özelliği ise programların sınıflardan oluşuyor olmasıdır. Bunu şöyle açıklamak istiyorum.
Bilim varlıkları sınıflandırır. Bunun sebebi varlıkları anlamak e ayırt edici özelliklerini ortaya koymaktır. İşte OOPL de kodların sınıflandırılmasını ister. Mesela "System.Draw" sınıfı tümüyle çizim argümanlarının bulundurur. Sınıf yani "Class" kavramının dışında başka bir açıklanması gereken kavramda "Namespace" kavramıdır. Bu kavramı ben kategori olarak Türkçeleştirmek istiyorum. Bu kavramda terim olarak "Class" kavramlarını sınıflandırır. Yani kategoriler içinden sınıflar seçilir. Peki sınıflar nasıl kullanılır? Sınıflar nesneleri oluşturur. Bir örnek vermek gerekirse; Ben bir nesneyim. Memeliler kategorisinde insan sınıfına aitim. Tüm insanların ortak özelliklerini taşıdığım gibi bende har insana ait ayırt edici özelliklere sahibim. Mesela benim kendime ait bir boyum yaşım kilom ve karakterim var. Tüm bunları anlatan sembolik bir kod topluluğu içinde düzenledim.
Namespace memeliClass insan
Public boy As Integer
Public yas As Integer
Public isim As String
Function yürü()
Return MsgBox("Yürüyorum")
End Function
Function uyu()
Return MsgBox("uyuyorum")
End Function
End Class
End Namespace
Public Class Form1
Inherits System.Windows.Forms.Form
Dim tarik As New memeli.insan()
Private Sub Form1_Load(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles MyBase.Load
tarik.isim = "Tarık"
tarik.yas = 23
tarik.boy = 1.75
End Sub
Private Sub Button1_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles Button1.Click
tarik.yürü()
tarik.uyu()
End Sub
End Class
Gördüğünüz gibi memeli adında bir kategori oluşturdum. Bunun içine İnsan adında bir sınıf yazdım. Bu sınıfa ait çeşitli özellikler ve metotlar ekledim. Daha sonra tarik adında bir nesne tanımladım. İşte nesne tanımlamanın esası da bu kodda yatıyor. Daha sonra bu nesnenin özelliklerini atadım. Ve daha sonra bu nesnenin metotlar Çalıştırılıyor.
Nesne tabanlı programlama ve nesneler hakkında bu kadar bilgi verdikten sonra Nesne tabanlı programlamanın olmazsa olmaz özelliklerinden bahsetmek istiyorum.
Nesne tabanlı programlamanın 4 temel Özelliği vardır.
1-Depolama(Paketleme)2-Soyutlama
3-Çok biçimlilik
4-Miras
İsterseniz gelin bunları biraz açalım
1- Depolama:
Depolama kodu ve kodu meydana getiren verileri bir araya getiren bir mekanizmadır. Bu mekanizma nesneyi dış etkilerden korumak için kullanılır. Veriler ve metotlar nesneyi oluşturur. Yani sınıfı kullanan kişi Metotların nasıl yazıldığını görmez. Buna depolama yada paketleme denir.
2-Soyutlama:Soyutlama nesneyi karakteristikleri olan ve eylemleri olan veri tipi olarak anlaşılmalıdır.
3-Çok biçimlilik:Çok biçimlilik deyince aklımıza gelen bir fonksiyon birden çok biçimde kullanılmalıdır. Bu durumda fonksiyonların aşırı yüklenmesi gündeme gelir. Yani bir fonksiyon birden fazla biçimde deklare edilir. Kullanılırken hangi türde veri içeriyorsa o tür kullanım çağırılır. Bunu bir örnekle açıklayalım.
Örnek:
Public Class ekle
Overloads Function hesapla(ByVal a As Integer, ByVal b As Integer)
Return a + b
End Function
Overloads Function hesapla(ByVal a As Double, ByVal b As Double)
Return a + b
End Function
Overloads Function hesapla(ByVal a As String, ByVal b As String)
Return a + b
End Function
End Class
Private Sub Button1_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles Button1.Click
Dim a As New ekle()
Me.Text = a.hesapla(2, 3)
End Sub
Butona basıldığında görülecektir ki 2 ve 3 ü toplar ve formun başlığına "5" yazar. Eğer Sadece 2 ve 3 yerine "Tarık" ve "Gökhan" yazarsanız başlıkta TarıkGökhan yazacaktır.
4-Miras
Miras denilince akla gelen kavram aslından farklı değildir. Diyelim ki bir sınıf oluşturmak istiyoruz. Bu sınıfın bazı metotlarının sitemde var olan sınıflardan faydalanarak oluşturmak istiyoruz bu durumda bu sınıfı bu ana sınıfın bir alt sınıfı olarak tanımlar ve ana sınıfın özelliklerini alt sınıfa miras olarak aktarırız. Böylece alt sınıf ana özelliklerini ve metotlarını kazanmış olur.
Public Class sınıf1Public a As Integer
Public b As Integer
Public Function hesapla()
Return a + b
End Function
Public Class sınıf2 : Inherits sınıf1
Public Function hesapla2()
Return a * b
End Function
End Class
End Class
Private Sub Button1_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles Button1.Click
Dim a As New sınıf1()
Dim b As New sınıf1.sınıf2()
Dim c As New Net.Cookie()
End Sub
Bunları incelerseniz sınıf 2 sınıf1 in alt sınıfıdır. Ve Inherits deyimi ile sınıf1in özelliklerini sınıf2 ye miras olarak aktarmaktadır.
Tarık Gökhan Kızılırmak
tarikgokhan@hotmail.com
]]>